แหล่งเรียนรู้แหล่งเรียนรู้สวยดอกกระเจียว

แหล่งเรียนรู้โคกหนองนาโมเดล สวนดอกกระเจียวแหล่งเรียนรู้โคกหนองนาโมเดล สวนดอกกระเจียว

ประวัติความเป็นมาและแรงจูงใจ

แหล่งเรียนรู้สวนดอกกระเจียว ตั้งอยู่บริเวณหมู่ที่ 21 บ้านสลักใดพัฒนา ตำบลตาหลังใน อำเภอวังน้ำเย็น จังหวัดสระแก้ว เป็นแหล่งเรียนรู้ด้านการเกษตรตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียงที่เกิดจากการเรียนรู้และพัฒนาจากประสบการณ์จริงของ นางประดิษฐ์ บุญเกษม เจ้าของแหล่งเรียนรู้ ซึ่งเดิมพื้นที่ดังกล่าวประกอบอาชีพทำไร่และทำนาเป็นหลัก แต่ประสบปัญหาด้านต้นทุนการผลิต รายได้ที่ไม่แน่นอน และผลกระทบจากสภาพอากาศและราคาผลผลิตทางการเกษตร จึงมีแนวคิดที่จะปรับเปลี่ยนรูปแบบการประกอบอาชีพให้สามารถสร้างรายได้ที่มั่นคงและเหมาะสมกับสภาพพื้นที่มากยิ่งขึ้น

จากการศึกษาและแสวงหาความรู้เกี่ยวกับพืชเศรษฐกิจที่สามารถสร้างรายได้และมีตลาดรองรับ จึงได้ศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับ การปลูกดอกกระเจียว และเห็นว่าดอกกระเจียวเป็นพืชที่มีศักยภาพในการสร้างรายได้ เนื่องจากสามารถนำผลผลิตไปจำหน่ายได้ทั้งในรูปแบบดอกและหน่อ อีกทั้งมีผู้รับซื้อและความต้องการของตลาดอย่างต่อเนื่อง จึงตัดสินใจทดลองปรับเปลี่ยนพื้นที่บางส่วนจากการทำไร่และทำนามาเป็นพื้นที่ปลูกดอกกระเจียว

ต่อมาในปี พ.ศ. 2545 จึงเริ่มปลูกดอกกระเจียวอย่างจริงจัง ควบคู่กับการทำไร่อ้อย เพื่อเป็นการกระจายความเสี่ยงด้านรายได้และทดลองเรียนรู้วิธีการดูแลรักษา การจัดการดิน น้ำ และการเพิ่มผลผลิตให้เหมาะสมกับสภาพพื้นที่ จากการลงมือปฏิบัติจริงทำให้เกิดการเรียนรู้และพัฒนาวิธีการปลูกอย่างต่อเนื่อง จนสามารถขยายพื้นที่ปลูกและพัฒนาการบริหารจัดการสวนให้มีความหลากหลายมากยิ่งขึ้น

ในระหว่างการพัฒนาแหล่งเรียนรู้ กศน. ได้เข้ามามีส่วนร่วมในการส่งเสริมและสนับสนุนองค์ความรู้ โดยนำวิทยากรมาให้ความรู้เกี่ยวกับการจัดทำ ปุ๋ยน้ำหมักชีวภาพ เพื่อใช้ในการบำรุงพืชและเพิ่มผลผลิต ตลอดจนส่งเสริมให้เจ้าของแหล่งเรียนรู้และผู้ที่เกี่ยวข้องได้เข้าร่วมกิจกรรมและศึกษาดูงานด้าน ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อนำความรู้ แนวคิด และประสบการณ์ที่ได้รับมาประยุกต์ใช้ในการพัฒนาพื้นที่ให้เกิดประโยชน์สูงสุด

จากการเรียนรู้และพัฒนาอย่างต่อเนื่อง เจ้าของแหล่งเรียนรู้ได้ปรับเปลี่ยนพื้นที่จากการปลูกพืชเชิงเดี่ยวมาเป็นการทำ เกษตรแบบผสมผสาน โดยปัจจุบันมีพื้นที่ดำเนินการประมาณ 13 ไร่ มีการปลูกดอกกระเจียวร่วมกับพืชผักสวนครัว ไม้ผล ไม้ยืนต้น และพืชชนิดต่าง ๆ รวมทั้งมีการเลี้ยงไก่ไว้เพื่อบริโภคภายในครัวเรือน ซึ่งช่วยลดค่าใช้จ่ายและสร้างความมั่นคงทางอาหารให้แก่ครอบครัว

การบริหารจัดการพื้นที่ยังให้ความสำคัญกับการจัดการทรัพยากรธรรมชาติอย่างเหมาะสม โดยมีการขุดสระน้ำและบ่อบาดาลเพื่อเป็นแหล่งน้ำสำหรับการเกษตร รวมทั้งมีการสำรองน้ำไว้ใช้ในช่วงฤดูแล้ง ทำให้สามารถวางแผนการผลิตและดูแลพืชได้อย่างต่อเนื่องตลอดทั้งปี นอกจากนี้ยังมีการนำแนวคิดการสร้าง ป่า 5 ระดับ มาประยุกต์ใช้ในพื้นที่ โดยมีการปลูกไม้สูง เช่น ยางนาและมะค่า ไม้ระดับกลาง เช่น มะม่วง ลำไย ขนุน และไผ่ รวมถึงไม้พุ่มและไม้เลื้อย เช่น พืชผักสวนครัว ทำให้พื้นที่มีความหลากหลายทางชีวภาพและสามารถใช้ประโยชน์จากพื้นที่ได้อย่างคุ้มค่า

การจัดระบบพื้นที่ดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงการน้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาประยุกต์ใช้ โดยมุ่งเน้นการ พึ่งพาตนเอง การลดรายจ่าย การสร้างอาหารในครัวเรือน การใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า และการสร้างรายได้จากกิจกรรมทางการเกษตรที่หลากหลาย ซึ่งเป็นการสร้างภูมิคุ้มกันให้กับครัวเรือนและลดความเสี่ยงจากการพึ่งพารายได้จากพืชชนิดใดชนิดหนึ่งเพียงอย่างเดียว

จุดเด่นที่สำคัญของแหล่งเรียนรู้แห่งนี้ คือ การวางแผนการผลิตให้สามารถสร้างรายได้ในหลายช่วงเวลา ทั้ง รายวัน รายสัปดาห์ รายเดือน และรายปี โดยผลผลิตจากดอกกระเจียวมีคำสั่งซื้อเข้ามาอย่างต่อเนื่อง และมีผู้รับซื้อเดินทางมารับผลผลิตถึงสวน นอกจากรายได้จากดอกกระเจียวแล้ว ยังสามารถสร้างรายได้จากการเก็บหน่อและผลผลิตทางการเกษตรชนิดอื่น ๆ ภายในพื้นที่ โดยดอกกระเจียวเมื่อได้รับการดูแลอย่างเหมาะสมและมีอายุประมาณ 2–3 ปี สามารถให้ผลผลิตในส่วนของหน่อที่นำไปจำหน่ายได้ ส่งผลให้เกิดรายได้อย่างต่อเนื่อง

ผลจากการดำเนินงานที่ผ่านมา นอกจากจะช่วยสร้างรายได้และลดรายจ่ายของครัวเรือนแล้ว ยังมีส่วนช่วยในการสร้างความมั่นคงทางเศรษฐกิจและคุณภาพชีวิตของเจ้าของแหล่งเรียนรู้ โดยรายได้จากการทำเกษตรสามารถนำไปใช้ในการดำรงชีวิตและช่วยแก้ไขปัญหาภาระหนี้สินของครอบครัวได้ อีกทั้งองค์ความรู้และประสบการณ์ที่เกิดจากการลงมือปฏิบัติจริงยังสามารถถ่ายทอดให้แก่ประชาชน นักศึกษา และผู้สนใจทั่วไปที่เข้ามาศึกษาดูงาน

ดังนั้น แหล่งเรียนรู้สวนดอกกระเจียว บ้านสลักใดพัฒนา จึงไม่ได้เป็นเพียงพื้นที่ประกอบอาชีพทางการเกษตรเท่านั้น แต่ยังเป็น แหล่งเรียนรู้ด้านการเกษตรตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียงและการพึ่งพาตนเอง ที่เกิดจากการผสมผสานระหว่างภูมิปัญญาท้องถิ่น ประสบการณ์จากการปฏิบัติจริง และองค์ความรู้จากหน่วยงานส่งเสริมการเรียนรู้ สามารถนำมาเป็นต้นแบบในการเรียนรู้เรื่องการบริหารจัดการพื้นที่ การจัดการน้ำ การสร้างความมั่นคงทางอาหาร การเพิ่มมูลค่าผลผลิต และการสร้างรายได้อย่างยั่งยืน

ปัจจุบันพื้นที่จำนวนประมาณ 13 ไร่ ได้รับการพัฒนาให้เป็นพื้นที่เกษตรแบบผสมผสานที่มีความหลากหลาย สามารถสร้างทั้งอาหาร รายได้ และองค์ความรู้ให้แก่ชุมชน สอดคล้องกับแนวคิด “โคก หนอง นา” ที่มุ่งเน้นการจัดการพื้นที่และทรัพยากรให้เกิดประโยชน์สูงสุด พร้อมทั้งเป็นพื้นที่เรียนรู้ที่สะท้อนให้เห็นว่า การเริ่มต้นจากพื้นที่และทรัพยากรที่มีอยู่ สามารถพัฒนาไปสู่การสร้างอาชีพ สร้างรายได้ และสร้างความมั่นคงให้แก่ครอบครัวและชุมชนได้อย่างเป็นรูปธรรม

ด้วยเหตุนี้ แหล่งเรียนรู้สวนดอกกระเจียวจึงได้รับการพัฒนาและใช้เป็นพื้นที่สำหรับถ่ายทอดองค์ความรู้และประสบการณ์ด้านการเกษตรให้แก่ผู้สนใจ โดยมีแนวคิดสำคัญในการดำเนินงาน คือ “เรียนรู้จากการลงมือทำ พึ่งพาตนเอง ใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า สร้างรายได้อย่างต่อเนื่อง และพัฒนาอาชีพอย่างยั่งยืน” อันเป็นแนวทางที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการประกอบอาชีพและพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนในชุมชนได้

ติดต่อ นางประดิษฐ์ บุญเกษม แหล่งเรียนรู้สวนดอกกระเจียว บา้นสลักใดพฒันา หมู่ 21 ตำบลตาหลังใน
อำเภอวังน้ำเย็น จังหวัดสระแก้วโทรศัพท์ 097-9967321

ผู้ประสานงาน ปรัชกานณ์ สีเหลี่ยม ครูศูนย์การเรียนรู้  โทร 0813989293

แหล่งเรียนรู้ วัดตาหลังใน

  วัดตาหลังใน เวัดตาหลังใน เป็นสถานที่สำคัญทางพระพุทธศาสนาและเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตชุมชนในตำบลตาหลังใน อำเภอวังน้ำเย็น จังหวัดสระแก้ว โดยวัดเป็นสถานที่ที่ประชาชนสามารถเข้ามาประกอบศาสนกิจ ทำบุญ ฟังธรรม และร่วมกิจกรรมในวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา อีกทั้งยังเป็นพื้นที่ที่ช่วยส่งเสริมความสัมพันธ์และความสามัคคีของคนในชุมชน

1. ประวัติความเป็นมา

จากข้อมูลประวัติวัดที่เผยแพร่บนเว็บไซต์สำนักงานเจ้าคณะตำบลตาหลังใน เขต 1 ระบุว่า วัดตาหลังในตั้งชื่อตามชื่อหมู่บ้าน โดยได้รับอนุญาตให้สร้างวัดเมื่อ พ.ศ. 2534 และประกาศตั้งเป็นวัดอย่างเป็นทางการเมื่อ พ.ศ. 2536 ต่อมาได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาใน พ.ศ. 2537 ซึ่งเป็นหลักฐานสำคัญของพัฒนาการของวัดในพื้นที่ชุมชน

วัดมีบทบาทในการดำเนินกิจกรรมทางพระพุทธศาสนาและเป็นสถานที่ประสานงานด้านการปกครองคณะสงฆ์ในระดับตำบล โดยมีการพัฒนาสถานที่และสิ่งก่อสร้างเพื่อรองรับการประกอบศาสนกิจของพระสงฆ์และประชาชน

2. ความสำคัญของวัดต่อชุมชน

2.1 เป็นศูนย์รวมจิตใจของประชาชน

วัดเป็นสถานที่ที่ประชาชนเข้ามาทำบุญ ไหว้พระ ฟังธรรม และประกอบพิธีกรรมทางศาสนา ช่วยส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และการดำเนินชีวิตตามหลักพระพุทธศาสนา

2.2 เป็นศูนย์กลางกิจกรรมและประเพณี

วัดเป็นพื้นที่สำหรับการรวมตัวของคนในชุมชนในโอกาสสำคัญ เช่น วันมาฆบูชา วันวิสาขบูชา วันเข้าพรรษา และกิจกรรมทำบุญตามประเพณีท้องถิ่น

2.3 ส่งเสริมความสามัคคีของชุมชน

การร่วมกิจกรรมทางศาสนาและงานส่วนรวมช่วยให้คนต่างวัยได้พบปะ แลกเปลี่ยนประสบการณ์ ช่วยเหลือเกื้อกูลกัน และสร้างความสัมพันธ์ที่ดีในชุมชน

2.4 เป็นแหล่งเรียนรู้ด้านศาสนาและวัฒนธรรม

วัดเป็นแหล่งเรียนรู้เกี่ยวกับหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา ประเพณีไทย และการปลูกฝังจิตสำนึกในการอนุรักษ์วัฒนธรรมของท้องถิ่น

แหล่งเรียนรู้ ประเพณีบุญบั้งไฟ

ประเพณีบุญบั้งไฟตำบลตาหลังใน เป็นประเพณีท้องถิ่นที่มีความสำคัญต่อชุมชนในอำเภอวังน้ำเย็น จังหวัดสระแก้ว สะท้อนให้เห็นถึงความเชื่อเรื่องพญาแถน วิถีชีวิตที่ผูกพันกับการเกษตร และการร่วมแรงร่วมใจของคนในชุมชนเพื่อสืบสานวัฒนธรรมจากคนรุ่นเก่าสู่คนรุ่นใหม่

มีหลักฐานเผยแพร่เกี่ยวกับงานประเพณีบุญบั้งไฟของตำบลตาหลังในในหลายช่วงเวลา รวมถึงข่าวการจัดงานในปี พ.ศ. 2555 และ พ.ศ. 2561 ตลอดจนข้อมูลวัฒนธรรมเกี่ยวกับการประกวดรำเซิ้งบั้งไฟที่เริ่มขึ้นใน พ.ศ. 2525

1. ประวัติและความเป็นมา

ประเพณีบุญบั้งไฟของตำบลตาหลังในเกิดจากความเชื่อและวัฒนธรรมที่เกี่ยวข้องกับชาวอีสาน ซึ่งมีการอพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานในพื้นที่จังหวัดสระแก้ว และนำประเพณีดั้งเดิมมาสืบทอดในชุมชน โดยมีความเชื่อว่าพญาแถนเป็นผู้ดูแลฟ้าฝน จึงมีการจัดงานบุญบั้งไฟเพื่อขอให้ฝนตกต้องตามฤดูกาลและเอื้ออำนวยต่อการเพาะปลูก

ต่อมา ประเพณีดังกล่าวได้กลายเป็นกิจกรรมสำคัญที่เปิดโอกาสให้ประชาชนจากหมู่บ้านต่าง ๆ เข้ามามีส่วนร่วม ทั้งการจัดขบวนแห่ การแสดงพื้นบ้าน และการประกวดรำเซิ้งบั้งไฟ ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ที่ช่วยสร้างความสนุกสนานและความสามัคคีให้แก่ชุมชน

2. กิจกรรมสำคัญของประเพณีบุญบั้งไฟตาหลังใน

2.1 ขบวนแห่บั้งไฟ

ประชาชนจากหมู่บ้านต่าง ๆ ร่วมจัดขบวนแห่ที่ตกแต่งอย่างสวยงาม เพื่อแสดงถึงความศรัทธาและเอกลักษณ์ของท้องถิ่น เป็นกิจกรรมที่เปิดโอกาสให้คนในชุมชนได้ร่วมมือกัน

2.2 การประกวดรำเซิ้งบั้งไฟ

เป็นกิจกรรมเด่นของชุมชนที่มีการสืบทอดมาตั้งแต่ พ.ศ. 2525 แต่ละหมู่บ้านฝึกซ้อมท่ารำและการแสดงให้พร้อมเพรียง โดยมีสตรี เยาวชน และผู้เข้าร่วมจากชุมชนเป็นส่วนหนึ่งของการสืบสานศิลปะพื้นบ้าน

2.3 การแสดงพื้นบ้านและกิจกรรมชุมชน

มีการแสดงดนตรี การแต่งกายพื้นเมือง และกิจกรรมสร้างความสนุกสนาน ซึ่งช่วยถ่ายทอดวัฒนธรรมและสร้างความสัมพันธ์ระหว่างคนในหมู่บ้าน

2.4 การรวมพลังของคนในชุมชน

การจัดงานอาศัยความร่วมมือจากผู้นำชุมชน หน่วยงานท้องถิ่น และประชาชนจากหลายหมู่บ้าน ทำให้เกิดความสามัคคีและความภาคภูมิใจในวัฒนธรรมของตนเอง

3. ความสำคัญของประเพณีต่อชุมชน

• ด้านวัฒนธรรม: ช่วยรักษาประเพณีและศิลปะการแสดงพื้นบ้าน โดยเฉพาะการรำเซิ้งบั้งไฟ

• ด้านสังคม: ส่งเสริมการทำงานร่วมกันของประชาชนจากหมู่บ้านต่าง ๆ

• ด้านความเชื่อ: สะท้อนความเชื่อเรื่องพญาแถนและการขอฝนให้เหมาะสมกับการเกษตร

• ด้านการศึกษา: เป็นแหล่งเรียนรู้สำหรับเด็กและเยาวชนเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ท้องถิ่น

• ด้านเศรษฐกิจ: สามารถส่งเสริมการค้าขายสินค้าและอาหารพื้นบ้านในช่วงจัดงาน

4. แนวทางการอนุรักษ์ประเพณีบุญบั้งไฟตาหลังใน

1. ส่งเสริมให้เยาวชนเรียนรู้ประวัติและความหมายของประเพณีจากผู้สูงอายุและปราชญ์ชาวบ้าน

2. สนับสนุนการฝึกซ้อมและการถ่ายทอดท่ารำเซิ้งบั้งไฟระหว่างคนรุ่นเก่ากับคนรุ่นใหม่

3. รวบรวมภาพถ่าย วิดีโอ และเรื่องเล่าจากการจัดงานในแต่ละปี เพื่อจัดทำคลังข้อมูลวัฒนธรรมชุมชน

4. ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของโรงเรียน วัด ผู้นำหมู่บ้าน และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

5. จัดงานโดยคำนึงถึงความปลอดภัยของประชาชนและผู้เข้าร่วมทุกคน

5. สรุป

ประเพณีบุญบั้งไฟตำบลตาหลังใน อำเภอวังน้ำเย็น จังหวัดสระแก้ว เป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่สะท้อนความเชื่อ วิถีชีวิต และความสามัคคีของคนในชุมชน โดยเฉพาะการประกวดรำเซิ้งบั้งไฟซึ่งเป็นกิจกรรมที่ช่วยสืบทอดศิลปะพื้นบ้านให้คงอยู่ ประเพณีนี้จึงมีคุณค่าทั้งในด้านวัฒนธรรม สังคม และการศึกษา และควรได้รับการอนุรักษ์ให้เป็นแหล่งเรียนรู้สำหรับคนรุ่นต่อไป