ประวัติความเป็นมา สกร.ระดับอำเภอตาพระยา

1. จุดเริ่มต้น : ศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียนอำเภอตาพระยา

ประวัติของ สกร.ระดับอำเภอตาพระยา ที่สามารถตรวจสอบได้จากเอกสารของสถานศึกษา เริ่มต้นเมื่อ วันที่ 27 สิงหาคม พ.ศ. 2536 กระทรวงศึกษาธิการได้ประกาศจัดตั้ง ศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียนอำเภอ/กิ่งอำเภอ เพื่อกระจายบริการการศึกษานอกโรงเรียนไปสู่ประชาชนในระดับพื้นที่ โดยศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียนอำเภอตาพระยาเป็นหนึ่งในหน่วยงานที่จัดตั้งขึ้นในช่วงดังกล่าว

ในระยะแรกมีชื่อว่า

“ศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียนอำเภอตาพระยา”
ชื่อย่อ “ศบอ.ตาพระยา”

และอยู่ในระบบงานของกรมการศึกษานอกโรงเรียน กระทรวงศึกษาธิการ โดยมีภารกิจสำคัญในการจัดและส่งเสริมการศึกษานอกโรงเรียนแก่ประชาชนในพื้นที่อำเภอตาพระยา

น่าสังเกตว่า อำเภอตาพระยาเองได้รับการประกาศจัดตั้งเป็นอำเภอเมื่อ พ.ศ. 2509 และเป็นพื้นที่ชายแดนไทย–กัมพูชา ดังนั้นบริบทของพื้นที่จึงมีความสำคัญต่อภารกิจด้านการศึกษาเพื่อประชาชนในชุมชนและพื้นที่ห่างไกล

2. ช่วง “ศบอ.ตาพระยา” : ขยายการศึกษาสู่ชุมชน

หลังการจัดตั้งใน พ.ศ. 2536 ศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียนอำเภอมีบทบาทในการนำการศึกษาไปให้ประชาชนที่ไม่สามารถเข้าถึงการศึกษาในระบบโรงเรียนได้สะดวก รวมถึงการจัดการศึกษาสายสามัญ การฝึกอาชีพ และการศึกษาตามความสนใจของประชาชน

รูปแบบการทำงานของศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียนในยุคนั้นมีลักษณะสำคัญ คือ การทำงานเชื่อมโยงกับชุมชนและเครือข่ายในพื้นที่ เพื่อให้สามารถจัดการศึกษาได้ครอบคลุมประชาชนในระดับตำบลและหมู่บ้าน

สำหรับตาพระยา เอกสารประวัติสถานศึกษาระบุว่าในเวลาต่อมามีเครือข่ายการจัดการเรียนรู้ในพื้นที่หลายแห่ง เช่น ตำบลตาพระยา ทัพเสด็จ ทัพราช ทัพไทย และโคคลาน รวมถึงศูนย์การเรียนชุมชนต่าง ๆ

3. พ.ศ. 2551 : เปลี่ยนจาก “ศบอ.” เป็น “กศน.อำเภอตาพระยา”

จุดเปลี่ยนครั้งสำคัญเกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2551

หลังจากมีการประกาศใช้ พระราชบัญญัติส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย พ.ศ. 2551 กระทรวงศึกษาธิการได้ปรับชื่อสถานศึกษาจาก

ศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียนอำเภอตาพระยา (ศบอ.ตาพระยา)

เป็น

ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอตาพระยา

หรือ

“กศน.อำเภอตาพระยา”

โดยมีผลตั้งแต่ วันที่ 26 มีนาคม พ.ศ. 2551

ราชกิจจานุเบกษาที่เผยแพร่บัญชีรายชื่อสถานศึกษาก็ระบุโดยตรงว่า
“ศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียนอำเภอตาพระยา” → “ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอตาพระยา”

ในช่วงนี้หน่วยงานใช้ชื่อ กศน.อำเภอตาพระยา และมีสำนักงานตั้งอยู่บริเวณเดียวกับ ห้องสมุดประชาชนอำเภอตาพระยา ตำบลตาพระยา อำเภอตาพระยา จังหวัดสระแก้ว

4. ยุค กศน.อำเภอตาพระยา : การศึกษาเพื่อประชาชนทุกช่วงวัย

ในช่วงที่ใช้ชื่อ กศน.อำเภอตาพระยา ภารกิจของสถานศึกษาครอบคลุมทั้งการศึกษาขั้นพื้นฐาน การศึกษาต่อเนื่อง การศึกษาตามอัธยาศัย การส่งเสริมการอ่าน การพัฒนาอาชีพ และกิจกรรมพัฒนาทักษะชีวิตและสังคม

จากเอกสารของ กศน.อำเภอตาพระยาในช่วงปี 2563–2564 พบการดำเนินงานทั้งการปฐมนิเทศนักศึกษา การจัดการศึกษาระดับประถมศึกษา มัธยมศึกษาตอนต้นและมัธยมศึกษาตอนปลาย การส่งเสริมการอ่านผ่านห้องสมุดประชาชน กิจกรรมพัฒนาชุมชน และกิจกรรมร่วมกับภาคีเครือข่ายในพื้นที่

จากเอกสารประเมินสถานศึกษาพอเพียงของ กศน.อำเภอตาพระยา พบว่า สถานศึกษาได้รับการประเมินเป็น “สถานศึกษาพอเพียง” ในปีการศึกษา 2552 และมีการนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้ในการจัดการเรียนรู้และพัฒนาแหล่งเรียนรู้ของสถานศึกษา

ต่อมาในช่วงประมาณ พ.ศ. 2564 สถานศึกษายังมีผลงานเกี่ยวกับ โคก หนอง นา โมเดล การพัฒนาอาชีพ การจัดการเรียนรู้ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง และการส่งเสริมการเรียนรู้ในชุมชน

5. พ.ศ. 2566 : จุดเปลี่ยนจาก “กศน.” สู่ “สกร.”

อีกหนึ่งจุดเปลี่ยนครั้งใหญ่เกิดขึ้นเมื่อมีการประกาศใช้

พระราชบัญญัติส่งเสริมการเรียนรู้ พ.ศ. 2566

ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 19 มีนาคม พ.ศ. 2566 และมีผลใช้บังคับเมื่อพ้น 60 วันนับจากวันประกาศ โดยกฎหมายฉบับนี้ยกเลิกพระราชบัญญัติส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย พ.ศ. 2551 และปรับโครงสร้างจากสำนักงาน กศน. ไปสู่ กรมส่งเสริมการเรียนรู้ (สกร.)

ภายใต้กฎหมายใหม่ การส่งเสริมการเรียนรู้แบ่งเป็น 3 รูปแบบหลัก ได้แก่

1. การเรียนรู้ตลอดชีวิต
2. การเรียนรู้เพื่อการพัฒนาตนเอง
3. การเรียนรู้เพื่อคุณวุฒิตามระดับ

ดังนั้น กศน.อำเภอตาพระยา จึงเปลี่ยนผ่านเข้าสู่รูปแบบใหม่และใช้ชื่อปัจจุบันว่า

“ศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้ระดับอำเภอตาพระยา”

“สกร.ระดับอำเภอตาพระยา”

สังกัด สำนักงานส่งเสริมการเรียนรู้ประจำจังหวัดสระแก้ว กรมส่งเสริมการเรียนรู้ กระทรวงศึกษาธิการ

6. สกร.ระดับอำเภอตาพระยาในปัจจุบัน

ข้อมูลปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 ระบุชัดเจนว่า สกร.ระดับอำเภอตาพระยาเป็นสถานศึกษาในสังกัดสำนักงานส่งเสริมการเรียนรู้ประจำจังหวัดสระแก้ว และดำเนินงานตามกรอบของพระราชบัญญัติส่งเสริมการเรียนรู้ พ.ศ. 2566

ปัจจุบันภารกิจของ สกร.ระดับอำเภอตาพระยาครอบคลุมการจัด ส่งเสริม และสนับสนุนการเรียนรู้ เช่น

• การเรียนรู้ตลอดชีวิต
• การเรียนรู้เพื่อการพัฒนาตนเอง
• การเรียนรู้เพื่อคุณวุฒิตามระดับ
• การพัฒนาทักษะอาชีพ
• การพัฒนาทักษะชีวิต
• การส่งเสริมการอ่านและแหล่งเรียนรู้
• การพัฒนาสังคมและชุมชน
• การทำงานร่วมกับภาคีเครือข่าย
• การส่งเสริมการเรียนรู้ในระดับตำบลและชุมชน

เอกสารแนวทางการดำเนินงานปีงบประมาณ 2569 ยังระบุพื้นที่การจัดกิจกรรมของ สกร.ระดับอำเภอตาพระยาครอบคลุม ศกร.ระดับตำบล 5 แห่ง รวมถึงห้องสมุดประชาชนอำเภอตาพระยา

เว็บไซต์ของสำนักงาน สกร.ประจำจังหวัดสระแก้วก็แสดงหน่วยงานในพื้นที่ตาพระยา ได้แก่ สกร.ระดับอำเภอตาพระยา ห้องสมุดประชาชนอำเภอตาพระยา และศกร.ระดับตำบลตาพระยา ทัพราช ทัพไทย ทัพเสด็จ และโคคลาน