ศูนย์เรียนรู้เพื่อการพัฒนาเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบบ้านเขาดิน

ที่ตั้ง

 บ้านเขาดิน หมู่ที่ 8  ตำบลคลองหาด อำเภอคลองหาด จังหวัดสระแก้ว เป็นหนึ่งหมู่บ้านของตำบลคลองหาด ที่มีจำนวนหมู่บ้านทั้งหมด 13 หมู่บ้าน ตำบลคลองหาด ตั้งอยู่ในเขตพื้นที่ราบลุ่มตามแนวเชิงเขาคล้ายแอ่งกะทะ มีภูเขาล้อมรอบตามแนวถนนสายคลองหาด - ทุ่งขนาน และแนวชายแดนไทย – กัมพูชา   อาชีพหลัก ทำสวน/ทำไร่ อาชีพเสริมค้าขายตามชายแดน 

ประวัติความเป็นมา

       หมู่บ้านเขาดิน เป็นหมู่บ้าน เศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ  มีกิจกรรมที่ดำเนินการ ที่หลากหลาย โดยเฉพาะในด้านการประกอบอาชีพของราษฎรในชุมชน หมู่บ้านได้จัดเวทีประชาคม เพื่อจัดสร้างตลาดชุมชน เนื่องจากหมู่บ้านเขาดิน เป็นทางเข้าออกของตลาดจุดผ่อนปรน บ้านเขาดิน เพื่อเป็นการส่งเสริมอาชีพของราษฎร ให้นำผลผลิตของตนเองมาจำหน่ายให้กับคนในชุมชน และผู้ที่สัญจรไปมาในหมู่บ้าน   โดยหมู่บ้าน และหน่วยงานต่าง ๆ  สนับสนุนให้นำผลิตภัณฑ์ และผลผลิตทางด้านการเกษตร ของตนเองมาจำหน่ายในราคาถูก  เป็นการยกระดับคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนให้ดีขึ้น  เป็นการเพิ่มรายได้ ลดรายจ่ายในคนรัวเรือน และเป็นการประชาสัมพันธ์ หมู่บ้านให้เป็นที่รู้จัก สำหรับผู้ที่มาศึกษาดูงาน  หรือผู้ที่สนใจมาเยี่ยมชมกิจกรรมของหมู่บ้าน

ความสำคัญของแหล่งเรียนรู้

        คณะกรรมการศูนย์การเรียนรู้ชุมชนต้นแบบเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ ธ.ก.ส.สู่การเรียนรู้บ้านเขาดิน เข้าไปมีส่วนร่วมเป็นคณะกรรมการต่างๆภายในหมู่บ้าน จากการสอบถามพบว่า หมู่บ้านจะมีแกนนำอยู่ประมาณ 20-30 คน ที่จะช่วยกันดูแลกิจกรรมต่างๆ ในหมู่บ้าน และในหลายเรื่องมีแกนนำขับเคลื่อนอยู่ประมาณ 10 กว่าคน ที่ทำแทบทุกเรื่อง ที่แกนนำเหล่านั้นร่วมกันทำงานเพื่อชุมชน เพราะมีความคิดว่าหากทุกคนปล่อยให้เป็นหน้าที่ของคนอื่น ชุมชนก็จะอ่อนแอ ทุกคนควรมีหน้าที่เพื่อส่วนร่วม ไม่ควรเกี่ยงให้เป็นของคนอื่น เพราะสิ่งที่ทำไปนั้นเพื่อคนรุ่นต่อไปด้วย จึงมีการรวมกลุ่มกันทำกิจกรรมอันเป็นการพัฒนาหมู่บ้าน โดยมีหน่วยงานภาครัฐหรือกลุ่มองค์กรภาคเอกชนเข้ามาส่งเสริมสนับสนุน นำแนวคิดและแนวทางในการพัฒนามาแนะนำให้มีการดำเนินการเกิดขึ้น จึงมีการรวมกลุ่มต่างๆ เกิดขึ้นต่อเนื่องกันมา  บางกลุ่มอาจจะไม่มีการพัฒนาต่อ บางกลุ่มก็มีการพัฒนาต่อเนื่องกันมา บางกลุ่มมีปัญหา คณะแกนนำก็จะเข้าไปช่วยบริหารจัดการให้มีระบบการบริหารที่ดีขึ้น

        จากการศึกษาการพัฒนาหมู่บ้านเขาดิน เพื่อถอดบทเรียนศูนย์เรียนรู้เพื่อการพัฒนาเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ ธ.ก.ส. สู่การเรียนรู้แห่งนี้ พบว่า บ้านเขาดิน แห่งนี้มีการพัฒนามาอย่างต่อเนื่อง โดยมีผู้นำที่มีแนวคิดวิธีการจากการให้คำปรึกษาของหน่วยงานภาครัฐมาปฏิบัติบูรณาการกับภูมิปัญญาท้องถิ่น โดยมีปราชญ์ชาวบ้านร่วมกับทีมในการพัฒนา ซึ่งกลุ่มผู้นำก็มีความคาดหวังให้หมู่บ้านเข้มแข็ง คนในหมู่บ้านมีกิน มีใช้ มีรายได้ มีสุขภาพดี สิ่งแวดล้อมดี เศรษฐกิจดี จะได้ร่วมกันคิดร่วมกันทำ โดยมีปัจจัยที่สำคัญคือ บุคคลผู้นำของชุมชนส่วนมากมีความเป็นเครือญาติกัน มีความรัก ความสามัคคีกันมานานหลายยุคต่อเนื่องมา แต่สิ่งที่เป็นหลักการพัฒนาที่สำคัญคือ ชุมชนควรมีแผนแม่บทของชุมชน เป็นทิศทางในการปฏิบัติงาน ซึ่งแผนแม่บทชุมชน จะเป็นการสร้างการเรียนรู้ของคนในชุมชนได้ศึกษาทุนของชุมชนมีอะไรบ้าง เพื่อนำมาเป็นทุนการพัฒนา มีข้อมูลด้านต่างๆ มาวิเคราะห์เรียนรู้ ทำให้เกิดการรู้จักหมู่บ้านของตน พัฒนาเป็นเครือข่ายกัน ร่วมกันคิดถึงอนาคต แนวทางไปปฏิบัติไปสู่อนาคตนั้น ต้องมีความรู้มีปัจจัยต่างๆ ทั้งภายในและภายนอกที่เป็นโอกาส และเป็นอุปสรรคร่วมกันคิดยุทธศาสตร์ในการดำเนินงาน ซึ่งจะได้โครงการที่สัมพันธ์กันอย่างเป็นองค์รวม ร่วมกันตัดสินใจนำโครงการที่ทำเองได้มาดำเนินการ เสนอแผนงานโครงการบูรณากับแผนของตำบลเป็นแผนแม่บทของตำบล แต่จากเอกสาร แผนชุมชนบ้านเขาดิน พบว่า ยังขาดการมีส่วนร่วมเรียนรู้ กระบวนการทำแผนแม่บทชุมชน เป็นเอกสารแผนที่ทำเพื่อให้มีแผนของชุมชนตามที่ทางราชการกำหนด ดังนั้นหาก ธ.ก.ส. ได้พัฒนากระบวนการทำแผนแม่บทชุมชนให้กับบ้านเขาดิน จะทำให้การขับเคลื่อนศูนย์เรียนรู้ฯ ของ ธ.ก.ส. นี้ นำไปสู่การเรียนรู้ของคนในหมู่บ้านได้มากขึ้นกว่านี้ ดำเนินการอยู่ในขณะนี้

ติดต่อผู้ประสานงาน

• เทศบาลตำบลคลองหาด: 0-3744-5109 (หน่วยงานปกครองส่วนท้องถิ่นที่ดูแลพื้นที่บ้านเขาดิน)
• สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอคลองหาด: 0-3744-5103 (หน่วยงานผู้ขับเคลื่อนและสนับสนุนการดำเนินงานของหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ)

      .   นางสาวชญานิศ สีหอมกลิ่น ครูศูนย์การเรียนรู้ 06-5983-4417